Zadania SQL: poziom podstawowy

Każde zadanie ma jasno określony cel, a pod spodem znajdziesz zarówno podpowiedzi, jak i pełne rozwiązania. Dzięki temu możesz podejść do nich jak do mini–projektu — najpierw spróbuj sam, potem porównaj z gotowym zapytaniem i jego wynikiem.

To nie są akademickie przykłady, tylko sytuacje, które spotkasz w codziennej pracy z bazą: raportowanie sprzedaży, analiza klientów, czy filtrowanie danych po statusach i miesiącach. Jeśli dopiero zaczynasz, to najlepszy sposób, by zamienić teorię SQL w intuicję.

Jak pracować z bazą testową

Pracuj na stałym, małym datasetcie. Zawsze zaczynaj od obejrzenia schematu i kilku rekordów z każdej tabeli. Ustal wspólne klucze, kierunki relacji i kolumny do agregacji, aby Twoje zapytania SQL były przewidywalne i powtarzalne.

Ustal zasady filtrowania (np. uwzględniamy tylko zamówienia o statusie paid), dodawaj ORDER BY dla deterministycznych wyników i testuj warunki brzegowe (produkty bez sprzedaży, klienci bez zamówień). Jeśli dopiero zaczynasz, przypomnij sobie podstawy SQL: SELECT, WHERE, JOIN, GROUP BY: Podstawy SQL: SELECT, WHERE, JOIN, GROUP BY.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
-- Szybkie sprawdzenie datasetu
SET search_path TO shop;
SELECT COUNT(*) AS liczba_klientow FROM customers;
SELECT * FROM customers ORDER BY id LIMIT 5;

Instrukcja uruchomienia datasetu

Poniżej jest kompletny skrypt dla PostgreSQL (zalecane: 14+). Uruchom go w psql lub w dowolnym kliencie SQL na świełej bazie. Skrypt tworzy schemat shop, tabele oraz przykładowe dane do ćwiczeń SQL.

Jeśli potrzebujesz pomocy w instalacji lub konfiguracji środowiska, zobacz: PostgreSQL: wprowadzenie, instalacja i pierwsza baza danych.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
-- Schemat i tabele (PostgreSQL)
CREATE SCHEMA IF NOT EXISTS shop;
SET search_path TO shop;

DROP TABLE IF EXISTS order_items;
DROP TABLE IF EXISTS orders;
DROP TABLE IF EXISTS products;
DROP TABLE IF EXISTS customers;

CREATE TABLE customers (
  id         INT PRIMARY KEY,
  first_name TEXT NOT NULL,
  last_name  TEXT NOT NULL,
  city       TEXT NOT NULL
);

CREATE TABLE products (
  id       INT PRIMARY KEY,
  name     TEXT NOT NULL,
  category TEXT NOT NULL,
  price    NUMERIC(10,2) NOT NULL CHECK (price >= 0)
);

CREATE TABLE orders (
  id          INT PRIMARY KEY,
  customer_id INT NOT NULL REFERENCES customers(id),
  order_date  DATE NOT NULL,
  status      TEXT NOT NULL CHECK (status IN ('new','paid','canceled'))
);

CREATE TABLE order_items (
  order_id   INT NOT NULL REFERENCES orders(id) ON DELETE CASCADE,
  product_id INT NOT NULL REFERENCES products(id),
  quantity   INT NOT NULL CHECK (quantity > 0),
  unit_price NUMERIC(10,2) NOT NULL CHECK (unit_price >= 0),
  PRIMARY KEY(order_id, product_id)
);

-- Dane przykładowe
INSERT INTO customers (id, first_name, last_name, city) VALUES
  (1,'Anna','Kowalska','Warszawa'),
  (2,'Jan','Nowak','Kraków'),
  (3,'Ola','Zielińska','Warszawa'),
  (4,'Piotr','Wiśniewski','Gdańsk'),
  (5,'Ewa','Kaczmarek','Wrocław');

INSERT INTO products (id, name, category, price) VALUES
  (1,'Laptop Pro','Elektronika',4500.00),
  (2,'Mysz bezprzewodowa','Elektronika',120.00),
  (3,'Książka SQL','Książki',80.00),
  (4,'Monitor 27"','Elektronika',900.00),
  (5,'Notes A5','Biuro',15.00),
  (6,'Długopis','Biuro',3.00);

INSERT INTO orders (id, customer_id, order_date, status) VALUES
  (1,1,'2025-01-05','paid'),
  (2,2,'2025-01-20','paid'),
  (3,1,'2025-02-10','paid'),
  (4,3,'2025-02-15','canceled'),
  (5,4,'2025-03-02','paid'),
  (6,5,'2025-03-18','paid'),
  (7,2,'2025-03-28','paid'),
  (8,3,'2025-04-05','paid');

INSERT INTO order_items (order_id, product_id, quantity, unit_price) VALUES
  -- Zamówienie 1
  (1,1,1,4500.00),
  (1,2,1,120.00),
  -- Zamówienie 2
  (2,3,2,80.00),
  (2,5,10,15.00),
  -- Zamówienie 3
  (3,4,1,900.00),
  (3,2,2,120.00),
  -- Zamówienie 4 (canceled)
  (4,3,1,80.00),
  -- Zamówienie 5
  (5,1,1,4300.00),
  (5,6,5,3.00),
  -- Zamówienie 6
  (6,5,20,15.00),
  -- Zamówienie 7
  (7,2,1,120.00),
  (7,4,1,880.00),
  -- Zamówienie 8
  (8,3,1,75.00);

Zestaw 10 zadań z rosnącą trudnością

Poniższe zadania SQL są ułożone od prostych filtrów i sortowania, przez agregacje i JOIN, po HAVING, podzapytania i funkcje okna. Pracuj na schemacie shop. Jeśli utkniesz, zajrzyj niżej do podpowiedzi i rozwiązań.

1. Klienci z Warszawy posortowani alfabetycznie po nazwisku, potem imieniu.
2. Liczba klientów w każdym mieście, malejąco.
3. Pięć najdroższych produktów.
4. Wartość każdego zamówienia (suma quantity*unit_price).
5. Łączna sprzedaż per klient, uwzględnij tylko paid.
6. Klienci bez żadnego opłaconego zamówienia.
7. Produkty sprzedane łącznie w liczbie > 5 sztuk (tylko paid).
8. Miesięczna sprzedaż (YYYY-MM) i jej wartość (tylko paid).
9. Dla każdego produktu: średnia cena sprzedaży vs aktualna cena.
10. Top 3 kategorie wg przychodu oraz ich udział procentowy w całości.

Chcesz iść dalej po tych ćwiczeniach SQL? Zobacz: Zadania SQL: poziom średni.

Kliknij, aby odtworzyć

Podpowiedzi i rozwiązania (do rozwinięcia)

Zanim spojrzysz w kod, spróbuj samodzielnie. Dla agregacji używaj GROUP BY i HAVING, dla “brak sprzedaży” – LEFT JOIN + IS NULL. Daty grupuj przez date_trunc('month', ...) lub formatowanie wynikowe to_char(..., 'YYYY-MM').

W MySQL odpowiednikiem date_trunc/to_char jest DATE_FORMAT, a składnia FILTER(...) nie występuje – użyj AVG(CASE WHEN ... THEN ... END). Jeśli potrzebujesz środowiska MySQL do porównań, zerknij: MySQL: wprowadzenie, instalacja i pierwsza baza danych.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
-- T1: Klienci z Warszawy
SELECT id, first_name, last_name
FROM shop.customers
WHERE city = 'Warszawa'
ORDER BY last_name, first_name;

-- T2: Liczba klientów per miasto
SELECT city, COUNT(*) AS liczba_klientow
FROM shop.customers
GROUP BY city
ORDER BY liczba_klientow DESC, city;

-- T3: 5 najdroższych produktów
SELECT id, name, price
FROM shop.products
ORDER BY price DESC, name
LIMIT 5;

-- T4: Wartość każdego zamówienia
SELECT oi.order_id,
       SUM(oi.quantity * oi.unit_price) AS wartosc_zamowienia
FROM shop.order_items oi
GROUP BY oi.order_id
ORDER BY oi.order_id;

-- T5: Sprzedaż per klient (tylko paid)
SELECT o.customer_id,
       c.first_name, c.last_name,
       SUM(oi.quantity * oi.unit_price) AS przychod
FROM shop.orders o
JOIN shop.order_items oi ON oi.order_id = o.id
JOIN shop.customers c ON c.id = o.customer_id
WHERE o.status = 'paid'
GROUP BY o.customer_id, c.first_name, c.last_name
ORDER BY przychod DESC;

-- T6: Klienci bez opłaconych zamówień
SELECT c.id, c.first_name, c.last_name
FROM shop.customers c
LEFT JOIN shop.orders o
  ON o.customer_id = c.id AND o.status = 'paid'
WHERE o.id IS NULL
ORDER BY c.id;

-- T7: Produkty sprzedane > 5 sztuk (tylko paid)
SELECT p.id, p.name, SUM(oi.quantity) AS sprzedane_sztuki
FROM shop.products p
JOIN shop.order_items oi ON oi.product_id = p.id
JOIN shop.orders o ON o.id = oi.order_id
WHERE o.status = 'paid'
GROUP BY p.id, p.name
HAVING SUM(oi.quantity) > 5
ORDER BY sprzedane_sztuki DESC, p.name;

-- T8: Miesięczna sprzedaż (YYYY-MM)
SELECT to_char(date_trunc('month', o.order_date), 'YYYY-MM') AS miesiac,
       SUM(oi.quantity * oi.unit_price) AS przychod
FROM shop.orders o
JOIN shop.order_items oi ON oi.order_id = o.id
WHERE o.status = 'paid'
GROUP BY date_trunc('month', o.order_date)
ORDER BY 1 DESC;

-- T9: Średnia cena sprzedaży vs aktualna cena (produkty bez sprzedaży też)
SELECT p.id, p.name,
       p.price AS cena_aktualna,
       ROUND(AVG(oi.unit_price) FILTER (WHERE o.status = 'paid'), 2) AS sr_cena_sprzedazy
FROM shop.products p
LEFT JOIN shop.order_items oi ON oi.product_id = p.id
LEFT JOIN shop.orders o ON o.id = oi.order_id
GROUP BY p.id, p.name, p.price
ORDER BY p.id;

-- T10: Top 3 kategorie wg przychodu + udział %
WITH sprzedaz AS (
  SELECT p.category,
         SUM(oi.quantity * oi.unit_price) AS przychod
  FROM shop.products p
  JOIN shop.order_items oi ON oi.product_id = p.id
  JOIN shop.orders o ON o.id = oi.order_id
  WHERE o.status = 'paid'
  GROUP BY p.category
)
SELECT category,
       przychod,
       ROUND(100.0 * przychod / SUM(przychod) OVER (), 2) AS udzial_proc
FROM sprzedaz
ORDER BY przychod DESC
LIMIT 3;

Jak samodzielnie analizować wynik zapytania

Zacznij od sanity check: czy liczba wierszy i sumy mają sens? Zweryfikuj wynik na pojedynczym obiekcie (np. dla jednego zamówienia policz ręcznie: 2×80 + 10×15 = 310). Dodawaj ORDER BY, żeby wynik był stabilny; sprawdzaj też wersję bez filtrów, a potem z filtrem (np. status = 'paid'), aby zobaczyć różnicę.

Szukaj duplikacji po JOIN: porównaj COUNT(*) z COUNT(DISTINCT ...) dla klucza głównego. Jeśli agregujesz, sprawdź kardynalność grupowania (czy wszystkie kolumny w SELECT są w GROUP BY albo w agregacji). Uważaj na NULL – COALESCE bywa konieczny, np. dla produktów bez sprzedaży.

Na koniec porównuj wyniki alternatywnymi zapytaniami SQL (np. z podzapytaniem zamiast JOIN), testuj przypadki brzegowe i dopisuj komentarze do zapytań. Dzięki temu ćwiczenia SQL stają się powtarzalne, a zapytania SQL czytelne i łatwe do weryfikacji.