MySQL: wprowadzenie, instalacja i pierwsza baza danych

W tym artykule zobaczysz krok po kroku, jak zainstalować MySQL na Windows, macOS i Linux, utworzyć swoją pierwszą bazę danych, użytkownika i tabelę, a potem wykonać podstawowe operacje — od INSERT po DELETE. Dowiesz się też, jak łączyć się z bazą przez CLI lub GUI, jakie błędy popełniają początkujący i jak ćwiczyć w praktyce, żeby SQL faktycznie „został w głowie".

Czym jest MySQL i gdzie się go używa

MySQL to relacyjny system zarządzania bazą danych (RDBMS) zgodny z SQL, powszechnie wykorzystywany w aplikacjach webowych, systemach e-commerce i analityce operacyjnej. Najlepiej sprawdza się w typowych obciążeniach OLTP, oferując transakcje (InnoDB), replikację i mechanizmy wysokiej dostępności.

Jest dostępny w edycji Community (open source) i Enterprise. Często porównuje się go z PostgreSQL pod kątem funkcji i wydajności — różnice syntetycznie omawiam w tekście: PostgreSQL vs MySQL: różnice, które mają znaczenie.

Instalacja MySQL na Windows, macOS i Linux

Windows: użyj MySQL Installer (MSI) z mysql.com. Wybierz MySQL Server 8.0+, ustaw hasło dla użytkownika root, włącz uruchamianie jako usługa, zachowaj port 3306. Po instalacji uruchom “MySQL Shell” lub “MySQL Command Line Client”.

macOS: najwygodniej przez Homebrew: brew install mysql, potem brew services start mysql. Ustaw hasło dla root poleceniem mysql_secure_installation i włącz logowanie błędów. Alternatywnie użyj oficjalnego DMG.

Linux: na Debian/Ubuntu zainstaluj pakiety mysql-server (APT), na RHEL/CentOS/Rocky użyj repo Oracle lub mysql80-community (YUM/DNF). Po instalacji sprawdź status usługi (systemctl status mysqld), ustaw hasło root (log w /var/log/mysqld.log może zawierać hasło tymczasowe) i wykonaj mysql_secure_installation.

Tworzenie użytkownika, bazy i tabeli

Po instalacji zaloguj się jako root i utwórz pierwszą bazę danych MySQL, dedykowanego użytkownika MySQL oraz tabele MySQL w silniku InnoDB. Stosuj kodowanie utf8mb4 i nowoczesne porównania (_0900_ai_ci) dla poprawnej obsługi Unicode.

Poniżej minimalny, działający zestaw komend MySQL (komendy MySQL uruchom w MySQL CLI, np. mysql -u root -p):

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-- Baza i użytkownik
CREATE DATABASE demo DEFAULT CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_0900_ai_ci;
CREATE USER 'app_user'@'localhost' IDENTIFIED BY 'StrongPass!23';
GRANT ALL PRIVILEGES ON demo.* TO 'app_user'@'localhost';

-- Prosta tabela
CREATE TABLE demo.customers (
  id INT UNSIGNED NOT NULL AUTO_INCREMENT,
  name VARCHAR(120) NOT NULL,
  email VARCHAR(190) NOT NULL UNIQUE,
  created_at TIMESTAMP NOT NULL DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
  PRIMARY KEY (id)
) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4 COLLATE=utf8mb4_0900_ai_ci;

Łączenie z bazą przez CLI lub narzędzie graficzne

CLI: użyj MySQL CLI. Połączenie lokalne: mysql -u app_user -p -h 127.0.0.1 -P 3306 demo. Sprawdź: SELECT VERSION(); i SELECT DATABASE();. Dla zdalnych hostów włącz TCP, odpowiedni firewall i jeśli to możliwe — SSL/TLS.

GUI: MySQL Workbench (oficjalne), DBeaver lub TablePlus. W formularzu połączenia ustaw Host, Port 3306, użytkownika app_user, hasło i bazę demo. Po teście połączenia uruchom zapytanie kontrolne, np. SELECT COUNT(*) FROM demo.customers;.

Podstawowe operacje: INSERT, SELECT, UPDATE, DELETE

Poniższe komendy MySQL pokazują podstawy MySQL na naszej tabeli. Zwróć uwagę na warunki w UPDATE/DELETE i wykorzystywanie indeksu unikalnego na email.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
-- INSERT
INSERT INTO demo.customers (name, email)
VALUES ('Anna Kowalska', 'anna@example.com'),
       ('Jan Nowak', 'jan@example.com');

-- SELECT
SELECT id, name, email, created_at
FROM demo.customers
WHERE email LIKE '%@example.com'
ORDER BY id DESC
LIMIT 10;

-- UPDATE (z warunkiem!)
UPDATE demo.customers
SET name = 'Jan A. Nowak'
WHERE email = 'jan@example.com';

-- DELETE (z warunkiem!)
DELETE FROM demo.customers
WHERE email = 'anna@example.com';

Chcesz pogłębić składnię zapytań i filtry? Zobacz: Podstawy SQL: SELECT, WHERE, JOIN, GROUP BY.

Różnice w zachowaniu MySQL względem standardu SQL

Część zachowań domyślnych MySQL odbiega od standardu. Przykłady: LIMIT zamiast FETCH FIRST; cudzysłowy odwrotne (\``) do cytowania identyfikatorów; funkcje daty/czasu i stringów o nazwach specyficznych dla MySQL; REPLACEzamiast standardowegoMERGE/UPSERT(w MySQL 8 preferujINSERT ... ON DUPLICATE KEY UPDATE`).

Istotne tryby SQL: ONLY_FULL_GROUP_BY (ścisłe grupowanie), STRICT_TRANS_TABLES (walidacja wartości), ANSI_QUOTES (traktuje " jako cytowanie identyfikatorów). Typ BOOLEAN to alias TINYINT(1); domyślne porównania łańcuchów zależą od kolacji i bywają nieczułe na wielkość liter; niejawne konwersje typów mogą zmieniać wynik. Szczegóły typów danych porównuję tu: Typy danych w SQL: porównanie PostgreSQL i MySQL.

Najczęstsze błędy początkujących

Aktualizacje lub usunięcia bez WHERE; brak transakcji przy zmianach wielowierszowych; użycie konta root w aplikacji zamiast dedykowanego użytkownika MySQL z ograniczonymi uprawnieniami; brak indeksów pod filtry i klucze obce w tabelach MySQL; pozostawienie domyślnej kolacji niepasującej do języka i sortowania.

Inne potknięcia: użycie FLOAT/DOUBLE do kwot zamiast DECIMAL; brak utf8mb4; ignorowanie stref czasowych i TIMESTAMP vs DATETIME; mieszanie CHARSET/COLLATE między tabelami; brak kopii zapasowych i testu odtwarzania; otwieranie serwera na świat bez TLS i bez ograniczeń adresów.

Ćwiczenia praktyczne

Zadanie 1: instalacja MySQL na Twoim systemie i konfiguracja root. Zadanie 2: załóż bazę demo, użytkownika app_user z dostępem tylko do demo. Zadanie 3: utwórz tabelę customers jak w przykładzie, dodaj 5 rekordów, przygotuj 3 selekty z różnymi filtrami i sortowaniem. Zadanie 4: wykonaj UPDATE i DELETE w transakcji, a następnie ROLLBACK i sprawdź efekty.

Zadanie 5: dodaj indeks na email, zmierz różnicę w czasie dla SELECT WHERE email = ...; dodaj drugą tabelę orders z kluczem obcym do customers(id) i przygotuj JOIN. Po więcej inspiracji zajrzyj do: Zadania SQL: poziom podstawowy.