SQL — pytania rekrutacyjne

Ten artykuł to praktyczny przewodnik po pytaniach rekrutacyjnych z SQL: od prostych SELECT-ów po złożone CTE i funkcje okienkowe. Znajdziesz tu typowe błędy, pułapki i przykłady zapytań, które faktycznie pojawiają się na rozmowach. Nie chodzi o wkuwanie odpowiedzi, tylko o zrozumienie, jak rozwiązywać problemy tak, jak oczekuje tego rekruter.

Wprowadzenie

Poniżej znajdziesz zwięzłe kompendium, które przygotuje Cię na pytania rekrutacyjne SQL. Skupiam się na praktyce: co rekruter sprawdza, jakie błędy pojawiają się najczęściej i jak rozwiązywać typowe SQL zadania rekrutacyjne.

Artykuł obejmuje SELECT, JOIN, agregacje, podzapytania, CTE, funkcje okienkowe, transakcje i indeksy. To baza do rozmowa kwalifikacyjna SQL w środowiskach PostgreSQL, MySQL i SQL Server.

Podstawowe pytania teoretyczne

Najczęstsze pytania o SQL dotyczą fundamentów: różnica między kluczem głównym a unikalnym, rola kluczy obcych, ograniczenia NOT NULL/CHECK, semantyka NULL (trójwartościowa logika). Często pada: czym jest normalizacja (1NF–3NF), kiedy ją łamać na rzecz denormalizacji oraz co to ACID.

Rekruterzy pytają też o typy danych (NUMERIC vs FLOAT, CHAR vs VARCHAR, TIMESTAMP WITH/WITHOUT TIME ZONE), kolacje i porównania tekstów, strefy czasowe. Warto umieć wyjaśnić poziomy izolacji transakcji oraz różnice między widokiem, materialized view i tabelą tymczasową. To typowe pytania o SQL na poziomie mid.

Praktyczne pytania o zapytania SELECT

Sprawdzana jest poprawność filtru i kolejność ewaluacji: FROM→WHERE→GROUP BY→HAVING→SELECT→ORDER BY→LIMIT. Trzeba wiedzieć kiedy używać DISTINCT, a kiedy lepiej naprawić logikę JOIN. Ważne są też operacje na datach, COALESCE/NULLIF, CASE oraz bezpieczna paginacja.

Krótki przykład: top N rekordów per kategoria bez duplikatów, z obsługą NULL.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
SELECT p.id, p.category, p.price
FROM (
  SELECT id, category, price,
         ROW_NUMBER() OVER (PARTITION BY category ORDER BY price DESC) AS rn
  FROM products
) p
WHERE p.rn <= 3
ORDER BY p.category, p.price DESC;

JOIN, GROUP BY i agregacja danych

Znajomość INNER vs LEFT/RIGHT/FULL JOIN to podstawa. Częsta pułapka: nieświadome zwielokrotnienie wierszy przez JOIN 1:N, a potem ratowanie się DISTINCT. Lepiej zredukować dane wcześniej (np. agregować w podzapytaniu) albo użyć półzłączeń (EXISTS/NOT EXISTS). Różnicuj WHERE i HAVING: WHERE filtruje wiersze przed agregacją, HAVING filtruje grupy.

Przykład: liczba zamówień i średnia wartość per klient, bez dublowania przez linie pozycji.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
SELECT c.id, COUNT(o.id) AS orders_cnt, AVG(o.amount) AS avg_amount
FROM customers c
LEFT JOIN (
  SELECT id, customer_id, SUM(line_total) AS amount
  FROM orders o
  JOIN order_items oi ON oi.order_id = o.id
  GROUP BY o.id, o.customer_id
) o ON o.customer_id = c.id
GROUP BY c.id;

Jeśli chcesz wejść głębiej w profile i plany wykonania, zajrzyj: Optymalizacja zapytań SQL.

Podzapytania i CTE

Pytania rekrutacyjne SQL często porównują podzapytania skorelowane z nieskorelowanymi i CTE. CTE czytelnie porządkuje złożoną logikę, ale nie zawsze jest materializowane ani szybsze od podzapytania w FROM. Rekurencyjne CTE użyjesz do hierarchii lub grafów.

Przykład: filtr klientów z ostatnim zamówieniem w 2025 roku.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
WITH last_order AS (
  SELECT o.customer_id, MAX(o.created_at) AS last_dt
  FROM orders o
  GROUP BY o.customer_id
)
SELECT c.id, l.last_dt
FROM customers c
JOIN last_order l ON l.customer_id = c.id
WHERE l.last_dt >= DATE '2025-01-01';

Więcej o technikach i pułapkach: Podzapytania i CTE w SQL.

Funkcje okienkowe

Funkcje okienkowe rozwiązują całą klasę SQL zadań rekrutacyjnych: deduplikacja (ROW_NUMBER), rankingi (RANK/DENSE_RANK), sumy kroczące (SUM() OVER), średnie ruchome (AVG() OVER ROWS BETWEEN). Wyróżnij PARTITION BY (podział) i ORDER BY (kolejność) oraz ramy okna.

Przykład: 7-dniowa średnia sprzedaży per region.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
SELECT region,
       sales_date,
       SUM(amount) AS day_amount,
       AVG(SUM(amount)) OVER (
         PARTITION BY region
         ORDER BY sales_date
         ROWS BETWEEN 6 PRECEDING AND CURRENT ROW
       ) AS ma7
FROM sales
GROUP BY region, sales_date
ORDER BY region, sales_date;

Uzupełnienie i niuanse per silnik: Funkcje okienkowe w SQL.

Transakcje, indeksy i wydajność

Na rozmowa kwalifikacyjna SQL padnie ACID, poziomy izolacji (Read Committed, Repeatable Read, Serializable) i zjawiska (dirty/non-repeatable/phantom reads). Znaj indeksy B-Tree, złożone (kolejność kolumn!), indeksy pokrywające i predykaty sargowalne (kolumna po lewej, brak funkcji uniemożliwiających użycie indeksu).

Przykład: bezpieczna aktualizacja w transakcji i indeks pod zapytanie filtrowo-sortujące.

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
BEGIN;
UPDATE orders
SET status = 'CLOSED'
WHERE status = 'PAID' AND created_at < NOW() - INTERVAL '30 days';
COMMIT;

CREATE INDEX idx_orders_status_created_at ON orders(status, created_at);
-- Zapytanie: WHERE status='PAID' AND created_at>... ORDER BY created_at

Rozwiń temat indeksów: Indeksy w SQL: teoria i praktyka.

Różnice między SQL a NoSQL

Pytania o SQL i NoSQL celują w dopasowanie narzędzia do problemu. SQL to spójność, relacje, złożone zapytania ad-hoc, transakcje ACID. NoSQL często oferuje elastyczny schemat, skalowanie poziome, eventual consistency i szybkie kluczo-wartość/dokumenty, ale ogranicza joiny i agregacje ad-hoc.

Na rozmowa kwalifikacyjna SQL warto umieć wskazać trade-offy: raportowanie i OLTP zwykle lepiej w RDBMS; strumieniowe metryki na ogromnej skali lub dokumenty o zmiennym schemacie — bazy dokumentowe/kolumnowe. Częsty kompromis: system hybrydowy.

Typowe pułapki i błędy na rozmowie

• DISTINCT jako plaster zamiast poprawnego JOIN/GRUPPING. Skutkuje utratą informacji. Lepiej naprawić kardynalność wcześniej.
• NOT IN vs NOT EXISTS przy NULL. NOT IN może zwrócić 0 wierszy przez jeden NULL w podzbiorze; używaj NOT EXISTS.
• COUNT(kolumna) nie liczy NULL. Do wszystkich wierszy użyj COUNT(*). HAVING bez GROUP BY bywa antywzorcem.
• Paginação OFFSET duże wartości jest kosztowna; zastosuj keyset pagination (WHERE id > ... ORDER BY id).
• Funkcje na kolumnie w WHERE (np. LOWER(email)) psują użycie indeksu; normalizuj dane lub użyj indeksów funkcyjnych.

Przykładowe zadanie praktyczne

Zadanie: zwróć 3 najlepszych klientów 2025 per region wg sumy wydatków, z datą ostatniego zakupu. Tabele: customers(id, name, region), orders(id, customer_id, amount, created_at).

SQL
Kopiuj
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
WITH y2025 AS (
  SELECT o.customer_id,
         SUM(o.amount) AS total_amount,
         MAX(o.created_at) AS last_order_dt
  FROM orders o
  WHERE o.created_at >= DATE '2025-01-01'
    AND o.created_at <  DATE '2026-01-01'
  GROUP BY o.customer_id
),
ranked AS (
  SELECT c.region, c.id, c.name,
         y.total_amount, y.last_order_dt,
         ROW_NUMBER() OVER (PARTITION BY c.region ORDER BY y.total_amount DESC, y.last_order_dt DESC) AS rn
  FROM y2025 y
  JOIN customers c ON c.id = y.customer_id
)
SELECT region, id, name, total_amount, last_order_dt
FROM ranked
WHERE rn <= 3
ORDER BY region, total_amount DESC, last_order_dt DESC;

Jak przygotować się do rozmowy rekrutacyjnej z SQL

Ćwicz na realnych danych: odtwórz schemat z 3–5 tabel i rozwiązuj SQL zadania rekrutacyjne w limicie czasu. Naucz się czytać EXPLAIN/EXPLAIN ANALYZE. Porównaj różnice składni/limitacji między PostgreSQL, MySQL i SQL Server (CTE, funkcje okienkowe, typy czasu).

Plan: codziennie 30–45 min. Naprzemiennie SELECT/JOIN, agregacje, okna, CTE/rekurencja, indeksy/EXPLAIN. Spisz checklistę pułapek (NULL, NOT IN, DISTINCT). Materiały startowe: Jak uczyć się SQL.

Podsumowanie

Pytania rekrutacyjne SQL skupiają się na poprawnej logice zapytań, świadomych JOIN, agregacjach, oknach, transakcjach i indeksach. Ćwicz krótkie, czytelne rozwiązania, weryfikuj plany i pamiętaj o pułapkach z NULL, NOT EXISTS, paginacją.

Dobra rozmowa kwalifikacyjna SQL to nie popis trików, lecz klarowna analiza problemu i poprawna implementacja. Praktyka na małych, ale różnorodnych zadaniach najlepiej przygotowuje na pytania o SQL.